Kuzey Makedonyalı tarihçi YEE iş birliğinde eski fotoğrafların popülerleştirilmesi için çaba sarf ediyor

Kuzey Makedonyalı tarihçi ve araştırmacı gazeteci Dime Rataykoski, Üsküp Yunus Emre Enstitüsü iş birliğinde eski fotoğrafların popülerleştirilmesi amacıyla çalışmalar yürütüyor.

Kültür Sanat 06.04.2021, 17:07 yavuzer yılmaz
1
Kuzey Makedonyalı tarihçi YEE iş birliğinde eski fotoğrafların popülerleştirilmesi için çaba sarf ediyor
banner10

Tarihe ilgisi nedeniyle fotoğraflar üzerine araştırmalarda bulunan ve sık sık Türkiye'nin yanı sıra farklı Avrupa ülkelerinde müzayede evlerini ziyaret eden Rataykoski, aynı zamanda eski fotoğrafların koleksiyonlarını da yapıyor.

.w3-content { max-width: 100%; margin: auto;} .w3-tooltip, .w3-display-container {position: relative;} .w3-black, .w3-hover-black:hover { color: #fff!important; background-color: #000!important;} .w3-display-left { position: absolute; top: 50%; left: 0%; transform: translate(0%,-50%);-ms-transform: translate(-0%,-50%);} .w3-display-right { position: absolute; top: 50%; right: 0%; transform: translate(0%,-50%);-ms-transform: translate(0%,-50%);} .w3-btn, .w3-button {-webkit-touch-callout: none;-webkit-user-select: none; -khtml-user-select: none;-moz-user-select: none; -ms-user-select: none;user-select: none;} .w3-btn, .w3-button {border: none;display: inline-block;outline: 0;padding: 8px 16px;vertical-align: middle;overflow: hidden;text-decoration: none;color: inherit;background-color: inherit;text-align: center;cursor: pointer;white-space: nowrap;}❮❯

Kuzey Makedonyalı tarihçi, YEE iş birliğinde eski fotoğrafların popülerleştirilmesi için çalışıyor

Kuzey Makedonyalı tarihçi ve araştırmacı gazeteci Dime Rataykoski (fotoğrafta), Üsküp Yunus Emre Enstitüsü (YEE) iş birliğinde eski fotoğrafların popülerleştirilmesi amacıyla çalışmalar yürütüyor. Tarihe ilgisi nedeniyle fotoğraflar üzerine araştırmalar yapan ve sık sık Türkiye'nin yanı sıra farklı Avrupa ülkelerinde müzayede evlerini ziyaret eden Rataykoski, aynı zamanda eski fotoğrafların koleksiyonlarını da yapıyor. ( Umeys Sulejman - Anadolu Ajansı )

Rataykoski, AA muhabirine, fotoğrafın tarihi ve sanatsal önemi, bölgede fotoğrafçılığın ortaya çıkması ve gelişmesi konularında değerlendirmede bulundu.

Osmanlı Devleti ve başkenti İstanbul'da fotoğrafın ortaya çıkmasına değinen Rataykoski, Batı Avrupalı ilk fotoğrafçıların 19. yüzyılın ortalarına doğru başta İstanbul olmak üzere Osmanlı topraklarına gelemeye başladığını aktardı.

Fotoğrafçıların o yıllarda burada ilk fotoğraf stüdyolarını açtıklarını ve belgesel fotoğrafçılığı yapmaya başladıklarını anlatan Rataykoski, "Osmanlı Makedonya'sının topraklarına fotoğrafçılık tam da bu dönemde, 19. yüzyılın 50'li yıllarında geliyor. En azından Hacı Koste adlı bir ressamın Köprülü şehrindeki Aziz Dimitriya Kilisesi'nde korunan yazıtta bulduğumuz bilgi bu yönde. O, aynı zamanda kilisenin fotoğrafçısı olarak da imza atıyor. Ne yazık ki onun çalışmalarından günümüze ulaşan bir şey yok." ifadesini kullandı.

Osmanlı döneminde fotoğrafçılık

O dönem Makedonya'ya seyyah fotoğrafçıların geldiğini aktaran Rataykoski, beraberinde Osmanlı Makedonya'sının insanları ile yaşamını kayıt altına alan seyyahların da buraya ulaştığını anlattı.

Aynı yüzyılın 70'li yıllarında ilk yerel fotoğraf stüdyolarının açıldığını aktaran Rataykoski, bunların kısmen yabancı kısmen de İstanbul'daki Abdullah Biraderlerden eğitim almış yerel fotoğrafçılar olduğunu ifade etti.

Abdullah Biraderlerin öğrencisi olan ve Makedonya'daki fotoğrafçılık zanaatının kurucusu kabul edilen Ermeni asıllı Bogos Zepçiyan'ın (bölgede bilinen adıyla Paul Zepçi) bu dönemde Selanik'te bir fotoğraf stüdyosu açtığını anlatan Rataykoski, ardından fotoğrafçılığın Manastır, Üsküp, Serez, Kavala, Köprülü ve Kumanova gibi şehirlere de yayıldığını dile getirdi.

Makedonya'da fotoğrafçılık deyince akla Milton ve Yanaki Manaki kardeşlerin geldiğini aktaran Rataykoski sözlerini şöyle sürdürdü:

"Paul Zepçi'nin stüdyosu Osmanlılarda zamanla gelişerek büyük bir üne kavuşuyor. Bunu fark eden Osmanlı padişahı II. Abdülhamid, Zepçi'yi Rumeli fotoğrafçısı olarak görevlendirerek ona İstanbul'daki saray için fotoğraf sipariş ediyor. Böylece, İstanbul Arşivlerinde ve İstanbul Milli Kütüphanesi arşivlerinde Zepçi'nin 19. yüzyılın sonlarına ait gerçekten büyüleyici ve sadece bir belgesel olarak veya portre fotoğrafı olarak değil, aynı zamanda fotoğraf sanatına tamamen farklı bir ışık tutan çok sayıda orijinal örneklerini keşfettik."

Zepçi'nin o dönemde sultanın özel koleksiyonu için Athos Dağı'nın tüm manastırlarını fotoğrafladığı bilgisini paylaşan Rataykoski, "Ayrıca kendisi, Makedonya'yı İstanbul ve Viyana ile bağlayan Üsküp-Manastır ve Üsküp-Kavala demiryolu inşaatının da fotoğrafçısıydı. Zepçi 1894 ve 1896 yıllarında tüm demiryolu duraklarını, demiryollarının inşası, köprüleri ve çalışanları fotoğraflıyor." diye konuştu.

Dönemin Türk fotoğrafçıları hakkında da konuşan Rataykoski, Üsküp'te belirli bir süre Ali Sami isimli bir fotoğrafçının kaldığını aktardı.

Fotoğrafçıların çok azının Makedon veya Türk olduğunu, çoğunluğu Avrupa'dan gelen yabancıların oluşturduğunu kaydeden Rataykoski, "Ali Sami, sultanların fotoğrafçılığını da yapan ünlü bir Türk fotoğrafçı. Türk donanmasının yanı sıra Üsküp ve Selanik'te de çalışmış." dedi.

Üsküp YEE ile iş birliği

Son 5 yıldır kendisine ait fotoğraf koleksiyonunun zenginleştiğini anlatan Rataykoski, bir yıldan daha uzun bir süredir de Üsküp Yunus Emre Enstitüsü (YEE) ile eski fotoğrafların Kuzey Makedonya'da popülerleştirilmesi amacıyla iş birliği yaptığını anlattı.

İş birliği kapsamında Makedonya ve Osmanlı Makedonya'sının tarihi için değerli olan her şeyi Türkiye'deki arşivlerden Üsküp'e getirerek halkın beğenisine sunmayı hedeflediklerini aktaran Rataykoski, "İlk fikrimiz, Bizans ve Osmanlı dönemlerinden Üsküp mimarisinin incisi olan Kurşunlu Han'ı, Makedonya'nın ilk fotoğrafçılarının sergilerinin ve korunmuş eserlerinin yer alacağı bir tür Osmanlı Makedonya'sı fotoğraf müzesi yapmak. Bu sadece Üsküp halkı için değil, aynı zamanda Üsküp'ü ziyaret edecek." ifadesini kullandı.

Ülkesindeki devlet kurumlarının eski fotoğraflara daha fazla ilgi göstermesi gerektiğine dikkati çeken Rataykoski, kültürel miras olarak fotoğrafın korunması noktasında devletin daha ciddi adımlar atması gerektiğini dile getirdi.

Rataykoski'nin kişisel arşivindeki eski fotoğraflar

Rataykoski, Üsküplü fotoğrafçı Georgi Popov'un fotoğraf atölyesinden çıkan bazı tarihi fotoğrafları da AA ile paylaştı. Bunlardan birinde Türk askerinin Üsküp'te olduğu ve bu fotoğrafın Osmanlıca yazıyla özel çerçeveleterek gönderildiği görülüyor.

Fotoğrafların birçoğunda Osmanlıca yazılar bulunuyor. Bu fotoğrafların üzerinde çoğunlukla kime gönderildikleri yazıyor.

Koleksiyonda ayrıca geleneksel Arnavut giysisi, Manaki kardeşlerin Manastır'daki Türk garnizonundan çektiği kareler gibi farklı tarihi fotoğraflar da yer alıyor.

Yorumlar (0)
banner11
9
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Bu yıl sizce hangi takım şampiyon olur?
Bu yıl sizce hangi takım şampiyon olur?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 33 71
2. Fenerbahçe 33 66
3. Galatasaray 32 62
4. Trabzonspor 33 58
5. Alanyaspor 33 52
6. Gaziantep FK 32 50
7. Sivasspor 33 50
8. Hatayspor 32 49
9. Karagümrük 33 49
10. Göztepe 33 46
11. Antalyaspor 34 42
12. Konyaspor 33 41
13. Rizespor 33 39
14. Ankaragücü 33 37
15. Kasımpaşa 33 36
16. Malatyaspor 32 34
17. Kayserispor 33 34
18. Başakşehir 32 33
19. Gençlerbirliği 33 31
20. Erzurumspor 33 28
21. Denizlispor 32 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 30 63
2. Adana Demirspor 30 58
3. Samsunspor 30 58
4. Altay 30 54
5. İstanbulspor 30 54
6. Altınordu 30 52
7. Ankara Keçiörengücü 30 49
8. Ümraniye 30 44
9. Tuzlaspor 30 44
10. Bursaspor 30 43
11. Bandırmaspor 30 39
12. Boluspor 30 35
13. Adanaspor 30 34
14. Balıkesirspor 30 32
15. Menemenspor 30 31
16. Akhisar Bld.Spor 30 25
17. Ankaraspor 30 23
18. Eskişehirspor 30 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 31 63
3. Leicester City 31 56
4. West Ham 31 55
5. Chelsea 31 54
6. Liverpool 31 52
7. Tottenham 32 50
8. Everton 31 49
9. Arsenal 31 45
10. Leeds United 31 45
11. Aston Villa 30 44
12. Wolverhampton 31 38
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 31 36
15. Brighton 31 33
16. Burnley 31 33
17. Newcastle 31 32
18. Fulham 32 26
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 31 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 30 67
2. Real Madrid 30 66
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 30 61
5. Real Sociedad 30 47
6. Real Betis 30 47
7. Villarreal 30 46
8. Granada 30 39
9. Levante 30 38
10. Celta de Vigo 30 37
11. Athletic Bilbao 30 37
12. Cádiz 30 35
13. Valencia 30 34
14. Osasuna 30 34
15. Getafe 30 30
16. Huesca 30 27
17. Real Valladolid 30 27
18. Elche 30 26
19. Deportivo Alaves 30 24
20. Eibar 30 23